Bo łączy Nas pasja…
Hodowcy i miłośnicy ptaków
POLSKA FEDERACJA ORNITOLOGICZNA
Informacje
CITES
ZAŁĄCZNIKI I ANEKSY
Gatunki chronione Konwencją CITES wyszczególnione są w trzech Załącznikach do Konwencji CITES. Załącznik I zawiera listę gatunków zagrożonych wyginięciem. Zasadniczo wszelki handel międzynarodowy tymi gatunkami jest zabroniony, chociaż pewien zakres handlu może być dopuszczalny w wyjątkowych okolicznościach. Większość gatunków jest wymieniona w Załączniku II. Obejmuje on gatunki, które wprawdzie niekoniecznie są zagrożone wyginięciem, nie mniej jednak mogą być zagrożone, jeżeli handel okazami tych gatunków nie zostanie poddany ścisłej reglamentacji. W Załączniku II znajdują się również gatunki nie zagrożone wyginięciem, z wyglądu bardzo podobne do gatunków już w nim wyszczególnionych. Umieszczenie w Załączniku tzw. gatunków o podobnym wyglądzie ma na celu ułatwienie Organom Administracyjnym i przedstawicielom organów ścigania kontrolowanie międzynarodowego handlu.
Międzynarodowy handel dotyczący gatunków roślin i zwierząt wymienionych w Załączniku II jest dozwolony pod warunkiem, że każda przesyłka posiada ważne zezwolenia. Załącznik III zawiera gatunki, w stosunku do których handel został poddany kontroli na wniosek chociaż jednej ze Stron Konwencji CITES.
Istnieją cztery Aneksy (A, B, C i D) do rozporządzeń UE w zakresie handlu dziką fauną i fl orą. Aneksy A, B i C w ogólnym zakresie odpowiadają Załącznikom I, II i III Konwencji CITES (chociaż z pewnymi wyjątkami), ale obejmują również pewne gatunki nie wymienione na listach Konwencji CITES, a które są objęte ochroną zgodnie z prawodawstwem wewnętrznym UE. Aneks D, który nie posiada odpowiednika w CITES, obejmuje gatunki, których wwóz jest monitorowany i które ewentualnie w przyszłości mogą zostać ujęte w jednym z pozostałych Aneksów. W celu zapewnienia zgodności z innymi regulacjami UE dotyczącymi ochrony gatunków miejscowych, takimi jak Dyrektywa Siedliskowa1 i Dyrektywa Ptasia2 , pewne gatunki miejscowe wymienione w Załącznikach I i II do Konwencji CITES, ujęte zostały w Aneksie A.
ANEX A
Grupa A – gatunki najbardziej zagrożone wyginięciem. Wszystkie gatunki wymienione w Załączniku I do Konwencji CITES, za wyjątkiem przypadków zastrzeżeń wniesionych przez państwa członkowskie UE. Niektóre gatunki wymienione w Załącznikach II i III do Konwencji CITES, w przypadku których UE przyjęła ostrzejsze kryteria; Pewne gatunki nieobjęte Konwencją CITES
ANEX B
Grupa B – gatunki, które nie są tak zagrożone jak te z grupy A, ale mogą stać się takimi, jeżeli ich obrót nie będzie kontrolowany. Wszystkie gatunki wymienione w Załączniku II, za wyjątkiem przypadków zastrzeżeń wniesionych przez państwa członkowskie UE. Pewne gatunki wymienione w Załączniku III.
ANEX C
Grupa C – gatunki zgłoszone przez poszczególne kraje do objęcia ochroną. Wszystkie pozostałe gatunki wymienione w Załączniku III, za wyjątkiem przypadków zastrzeżeń wniesionych przez państwa członkowskie UE
ANEX D
Grupa D – gatunki, których przywóz musi być rejestrowany. W tym przypadku wystarczy jedynie wypełnić zawiadomienie o przywozie (zgłoszenie importu). Robi to osoba, która przywozi okaz. Pewne gatunki wymienione w Załączniku III do Konwencji CITES. Pewne gatunki nieobjęte CITES.
REJESTRACJA
Obowiązek zgłoszenia do rejestru dotyczy wyłącznie żywych płazów, gadów, ptaków i ssaków należących do gatunków wymienionych w aneksach A i B rozporządzenia Rady nr 338/97, a także osobników będących mieszańcami międzygatunkowymi, jeśli wśród przodków do pięciu pokoleń wstecz choć raz pojawił się osobnik z gatunku wpisanego do jednego z tych aneksów. Należy przy tym zaznaczyć, że jeśli osobnik będący mieszańcem międzygatunkowym ma wśród swoich przodków (uwzględniając 5 pokoleń) przedstawicieli zaliczanych do różnych aneksów, stosuje się wobec niego zasady dotyczące aneksu bardziej rygorystycznego. Obowiązek zgłoszenia do rejestru spoczywa na każdym posiadaczu okazu podlegającego rejestracji, z wyjątkiem ogrodów zoologicznych (posiadających zezwolenie, o którym mowa w art. 67 ustawy o ochronie przyrody), podmiotów prowadzących zgłoszoną do ewidencji działalność handlową w zakresie handlu zwierzętami podlegającymi ograniczeniom na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej (przede wszystkim hurtownie, giełdy i sklepy zoologiczne i akwarystyczne), a w odniesieniu do zwierząt przetrzymywanych w celu leczenia i rehabilitacji – posiadających zezwolenie na działalność ośrodków rehabilitacji zwierząt oraz lecznic weterynaryjnych. Pod pojęciem „posiadacza” zwierzęcia rozumie się zarówno właściciela, jak i użytkownika, najemcę, zastawnika, czy każdego, kto posiada inny tytuł prawny do władania tym zwierzęciem. Zgłoszenie do rejestru składa się u starosty właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierzęcia w ciągu 14 dni od chwili wejścia w jego posiadanie lub sprowadzenia do Polski. W takim samym terminie od utraty, śmierci, wywozu za granicę lub zmiany danych wpisanych do rejestru należy zgłosić wniosek o wykreślenie z rejestru lub uaktualnienie wpisanych danych.
W przypadku niektórych gatunków nie jest możliwe określenie dokładnej liczby potomstwa w ciągu 14 dni od jego urodzenia np. dlatego, że w tak krótkim czasie od urodzenia nie należy niepokoić tych zwierząt w ich kryjówce. Wówczas hodowca może złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a jeśli zostanie on przekonująco uargumentowany, powinien zostać rozpatrzony pozytywnie. Chociaż niezłożenie we właściwym terminie wniosku o rejestrację stanowi wykrocznie, nie oznacza to, że zwierząt zgłoszonych z opóźnieniem także z innych przyczyn nie można wpisać do rejestru (przywracając termin). Obecnie (po zakończeniu okresów przejściowych) o wpisaniu do rejestru powinno decydować przede wszystkim to, czy posiadacz dysponuje dokumentami potwierdzającymi legalne pochodzenie okazu.
CO POTRZEBNE?
Zgłoszenie powinno zawierać wszystkie informacje, które mają znaleźć się w rejestrze, z wyjątkiem daty dokonania wpisu, a więc: imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza lub prowadzącego hodowlę (podmiotem rejestrującym może być także osoba prawna); adres miejsca przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia hodowli (w powiecie, w którym dokonuje się zgłoszenia); liczbę zwierząt posiadanych lub hodowanych (w jednym wniosku można zgłaszać większą liczbę zwierząt z jednego gatunku); nazwę gatunku w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje (nazwa naukowa powinna być zgodna z aktualnie obowiązującą wg rozporządzeń UE); datę i miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia (na tyle dokładne, na ile to możliwe – jeśli data dzienna nie jest znana, należy przynajmniej podać przypuszczalny zakres lat w których zwierzę się urodziło, a w przypadku miejsca urodzenia np. kraj pochodzenia, jeśli znany); datę wejścia w posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia (podobnie jak w poprzednim punkcie na tyle dokładne informacje, na ile to możliwe); płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia (uwaga – z przepisu wynika, że jeśli płeć jest możliwa do ustalenia przy racjonalnym wysiłku i bez znaczącego narażania zdrowia zwierzęcia, a jedynie właściciel nie potrafi tego zrobić, np. z powodu braku wiedzy, powinien zwrócić się o pomoc do fachowca i zawrzeć taką informację w zgłoszeniu); opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane; cel przetrzymywania lub prowadzenia hodowli zwierzęcia (np. hodowla do celów komercyjnych, niekomercyjna hodowla hobbystyczna; zarobkowe wykorzystywanie do pokazów); numer i datę wydania dokumentu (lub dokumentów) stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia (kopie tych dokumentów należy dołączyć do wniosku). W przypadku zgłoszenia zmiany danych ujawnionych w rejestrze, wystarczy przekazać informacje, które uległy zmianie, oraz wskazać, którego zwierzęcia one dotyczą (podając np. jego nr w rejestrze).
KTO ZGŁASZA DO REJESTRU?
Obowiązek zgłoszenia do rejestru spoczywa na każdym posiadaczu okazu podlegającego rejestracji, z wyjątkiem ogrodów zoologicznych (posiadających zezwolenie, o którym mowa w art. 67 ustawy o ochronie przyrody), podmiotów prowadzących zgłoszoną do ewidencji działalność handlową w zakresie handlu zwierzętami podlegającymi ograniczeniom na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej (przede wszystkim hurtownie, giełdy i sklepy zoologiczne i akwarystyczne), a w odniesieniu do zwierząt przetrzymywanych w celu leczenia i rehabilitacji – posiadających zezwolenie na działalność ośrodków rehabilitacji zwierząt oraz lecznic weterynaryjnych. Pod pojęciem „posiadacza” zwierzęcia rozumie się zarówno właściciela, jak i użytkownika, najemcę, zastawnika, czy każdego, kto posiada inny tytuł prawny do władania tym zwierzęciem.
KIEDY I GDZIE?
Zgłoszenie do rejestru składa się u starosty właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierzęcia w ciągu 14 dni od chwili wejścia w jego posiadanie lub sprowadzenia do Polski. W takim samym terminie od utraty, śmierci, wywozu za granicę lub zmiany danych wpisanych do rejestru należy zgłosić wniosek o wykreślenie z rejestru lub uaktualnienie wpisanych danych. W przypadku niektórych gatunków nie jest możliwe określenie dokładnej liczby potomstwa w ciągu 14 dni od jego urodzenia np. dlatego, że w tak krótkim czasie od urodzenia nie należy niepokoić tych zwierząt w ich kryjówce. Wówczas hodowca może złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a jeśli zostanie on przekonująco uargumentowany, powinien zostać rozpatrzony pozytywnie. Chociaż niezłożenie we właściwym terminie wniosku o rejestrację stanowi wykrocznie, nie oznacza to, że zwierząt zgłoszonych z opóźnieniem także z innych przyczyn nie można wpisać do rejestru (przywracając termin). Obecnie (po zakończeniu okresów przejściowych) o wpisaniu do rejestru powinno decydować przede wszystkim to, czy posiadacz dysponuje dokumentami potwierdzającymi legalne pochodzenie okazu.
DO CZEGO UPOWAŻNIA?
Wpisanie do rejestru starosta potwierdza wydaniem zaświadczenia. Zwierzęta objęte obowiązkiem rejestracji, wpisane do rejestru starosty, można legalnie posiadać. Z wyjątkiem okazów z Aneksu A, które nie zostały urodzone i wyhodowane w niewoli, można je także swobodnie przekazać w formie darowizny (co wiąże się ze złożeniem wniosku o wykreślenie z rejestru przez dotychczasowego właściciela oraz o wpisanie do rejestru przez nowego właściciela). Mogą być też dziedziczone.
RODZAJE DOKUMENTÓW NA PODSTAWIE KTÓRYCH MOŻLIWA JEST REJESTRACJA ZWIERZĘCIA W STAROSTWIE POWIATOWYM
Obok przedstawiono listę dokumentów, które mogą potwierdzać legalne pochodzenie zgłaszanych do rejestru okazów zwierząt. Należy jednak pamiętać, że w żadnym wypadku nie jest to lista dokumentów, które należy automatycznie uznawać za wystarczające do wykazania, że okaz ma legalne pochodzenie. Za spełnienie warunku podanego w art. 64 ust 6 ustawy o ochronie przyrody można uznać jedynie dostarczenie kompletu dokumentów, umożliwiających ocenę dotyczącą legalnego pochodzenia. Czasami może to być jeden dokument (np. „kopia dla posiadacza” zezwolenia na import okazu, wystawiona na zgłaszającego okaz do rejestru), a czasami takich dokumentów potrzeba będzie wiele. Np. w przypadku jastrzębia odłowionego na wolności przez osobę X, zgłaszanego do rejestru przez osobę Y, mogą to być następujące 4 uzupełniające się dokumenty: zezwolenie Ministra Środowiska na odłowienie i posiadanie jastrzębia przez osobę X, zezwolenie Ministra Środowiska na przewóz i posiadanie jastrzębia przez osobę Y, wspólnotowe świadectwo dla przewozu żywego okazu do nowej lokalizacji u osoby Y, umowa darowizny (lub użyczenia) okazu przez osobę X osobie Y.
zezwolenie na import, eksport
Oryginał lub oryginalna kopia dla posiadacza (rodzaj dokumentu będzie zależał od gatunku, kraju pochodzenia oraz daty przywozu): zezwolenia CITES na import do Polski lub jednego z krajów Wspólnoty, zezwolenia CITES na eksport okazu z innego kraju pochodzenia, świadectwa CITES powrotnego wywozu okazu z innego kraju, wspólnotowego zgłoszenia importowego, świadectwa CITES legalnego pochodzenia, wydanego przez właściwy do tego organ kraju wywozu lub powrotnego wywozu (spoza UE). Na każdym z tych dokumentów musi znajdować się potwierdzenie służb celnych, że zgłoszono przywóz podczas przekraczania granicy Polski lub Wspólnoty (dokumenty mogą świadczyć o legalnym wwiezieniu okazu na teren Polski lub innego kraju UE).
Potwierdzenie pochodzenia
Dokument potwierdzający, że zwierzę z taksonu rodzimego zostało legalnie schwytane w Polsce lub innym kraju (np. zezwolenie właściwego organu na schwytanie w środowisku zwierzęcia objętego ochroną gatunkową lub dowody, że zwierzę zostało legalnie schwytane przed objęciem go ochroną gatunkową).
Dokumenty potwierdzające, że dany okaz z gatunku obcego faunie Polski lub innego państwa Wspólnoty został w nim legalnie schwytany, a jego pochodzenie w tym państwie nie jest znane (mogą to być np. zeznania świadków, dokumentacja fotograficzne itp.). Okazy uzyskane w ten sposób nie mogą być przedmiotem wykorzystania komercyjnego (szczegóły w poradniku dla pracowników starostw powiatowych „Rejestracja zwierząt chronionych na podstawie prawa Unii Europejskiej” – rozdział XI punkt 4 i przypis do niego).
Zezwolenia
Zezwolenie na czynności objęte zakazami innymi niż odłów (np. posiadanie, sprzedaż, kupno, transport) w odniesieniu do taksonów objętych w Polsce ochroną gatunkową, wydane przez: Ministra Środowiska w przypadku ochrony częściowej lub ścisłej, albo wojewody w przypadku ochrony częściowej.
Zaświadczenie
Zaświadczenie o wpisaniu zwierzęcia do rejestru prowadzonego przez starostę na podstawie przepisów przejściowych.
Świadectwo
Jedno ze wspólnotowych świadectw, np.: dla wystawy objazdowej, własności osobistej, przewozu żywych okazów, do użytku handlowego. Każde z tych świadectw może poświadczać inne fakty – w zależności od ich rodzaju i zawartych w nich informacji i zastrzeżeń. Zakres informacji, o których mogą świadczyć, wynika przede wszystkim z przepisów rozporządzenia Komisji nr 865/2006.
wprowadzenie do obrotu
Dokument potwierdzający, że w stosunku do okazu zasądzono przepadek na terenie Polski lub innego państwa Wspólnoty, a następnie został przez właściwy dla danego państwa organ: wprowadzony do obrotu zgodnie z art. 8 ust. 9 Rozp. nr 338/97, albo przekazany nieodpłatnie w posiadanie (np. w depozyt).
umowa, darowizna
Inne dokumenty świadczące o sposobie wejścia w posiadanie zwierzęcia np. umowa darowizny lub użyczenia, dokumenty wskazujące na otrzymanie okazu w spadku, faktury, rachunki, inna dokumentacja dotycząca transakcji.
zagraniczne dokumenty
Dokument uznawany przez inne państwo członkowskie, jako wystarczający dowód świadczący o legalnym pochodzeniu okazu. W razie wątpliwości, należy potwierdzić, czy dokument spełnia ten warunek. Można to zrobić zwracając się z pytaniem bezpośrednio do organu zarządzającego odpowiedniego państwa lub za pośrednictwem polskiego Ministerstwa Środowiska.
faktura, rachunek
Faktura, rachunek, umowa kupna lub darowizny albo inny dokument potwierdzający w sposób nie budzący wątpliwości wejście w posiadanie okazu na terenie Polski lub WE przed objęciem gatunku, do którego należy, przepisami UE lub CITES (czyli przed 1 lipca 1975 r. albo przed dniem, w którym dany gatunek został dodany do załącznika CITES lub aneksu rozporządzenia wspólnotowego).
Potwierdzenie urodzenia w niewoli
Dokument świadczący o urodzeniu tego zwierzęcia w niewoli. Przy analizie tego, do czego uprawnia taki dokument, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na: datę urodzenia. spełnienie (bądź nie) warunków umożliwiających uznanie okazu za urodzonego i wyhodowanego w niewoli zgodnie z prawodawstwem obowiązującym w zakresie ochrony dzikiej fauny i flory, w tym w szczególności art. 54 rozporządzenia Komisji nr 865/2006 oraz Rezolucji CITES nr 10.16. Obecnie w Polsce organem właściwym do wydawania zaświadczeń o urodzeniu w niewoli jest powiatowy lekarz weterynarii. Jednak dla wykazania spełnienia wszystkich warunków określonych w CITES i prawodawstwie wspólnotowym (niezbędne w przypadku komercyjnego wykorzystywania okazu) może być konieczne przedstawienie także innych dokumentów – np. świadczących o pochodzeniu rodziców oraz dotyczących warunków prowadzenia hodowli lub liczby otrzymanych w niej pokoleń danego gatunku. Dokumentem potwierdzającym pochodzenie w hodowli może być także wypis z rejestru hodowlanego ogrodu zoologicznego (np. raport ARKS) – on także wymaga analizy pod kątem spełnienia wspomnianych wyżej warunków.